بانک مقالات و تحقیقات آموزشی - فرهنگی

Educational And Cultural Articles And Researches-Mahmoud Hosseini Weblog

تاثیر اشتغال مادران بر عزت نفس فرزندان دختر (روش تحقیق)

تاثیر اشتغال مادران بر عزت نفس فرزندان دختر (روش تحقیق)
همراه با زیستن در شرایط اجتماعی ، نیاز به احساس ارزشمندی به نحو سالم و متعادل آن در انسان به وجود می آید که برای نگه داری سلامت و تعادل روانی وحتی تکامل وجودی انسان بسیار ضروری است.
تاثیر اشتغال مادران بر عزت نفس فرزندان دختر (روش تحقیق)

● مقدمه

همراه با زیستن در شرایط اجتماعی ، نیاز به احساس ارزشمندی به نحو سالم و متعادل آن در انسان به وجود می آید که برای نگه داری سلامت و تعادل روانی وحتی تکامل وجودی انسان بسیار ضروری است. داشتن عزت نفس سالم یک نیاز اسا سی است و چیزی است که انسان ها پیوسته برای رسیدن به آن تلاش می کنند. عزت نفس درجه تصویب ، تایید ، پذیرش و ارزشمندی است که شخص نسبت به خود احساس می کند . هر چه افراد درباره خود می دانند از تجارب گذشته آنها سرچشمه می گیرد که در میان آن ها تجارب اجتماعی در درجه اول اهمیت قرار دارد.

نگرش ، ادراک و برداشتی که شخص از خود دارد ، خود پنداره نامیده می شود . خود پنداره آموختنی است و این موضوع برای فرد و کسانی که مسئول پرورش او در سال های اولیه زندگی هستند حائز اهمیت است. به نظر می رسد کیفیت روابط در کودکی اهمیت اساسی در شکل گیری نگرش های ما از خود داشته باشد زیرا در این زمان است که بذر های عزت نفس کاشته می شود.

در سال های اول زندگی ، ما به شدت تحت تاثیر بر داشت دیگران از خودمان قرار می گیریم و با نتیجه برداری از رفتار دیگران با خودمان رفتار می کنیم .

تصور می شود که مادر (یا جانشین مادر ) از این لحاظ نقش محوری را ایفا می کند. اگر رابطه ی مادر وفرزند سالم باشد (یعنی کودک احساس کند که مادرش قادر است به احساسات و نیاز های او به سرعت و به طور موثر واکنش نشان دهد و آن ها را درک کند ) کودک خواهد توانست در مورد خود و توانایی برقراری روابط شخصی در بزرگسالی ،احساس مثبت داشته باشد. عکس این موضوع نیز در صورت ضعیف بودن رابطه مادر – فرزند می تواند صادق باشد .

شکست در ایجاد دلبستگی عاطفی به مادر می تواند به اضطراب دائمی ناشی از بی توجهی یا طرد منجر شود .پیام هایی که کودکان به مرور زمان از افراد مهم پیرامون خود در مورد خودشان در یافت می کنند برای عزت نفس آن ها بسیار مهم است.

در نتیجه ، رفتار و واکنش والدین ، معلمان ، همسالان و... با کودک مهم ترین منشا پدید آمدن خود پنداره و عزت نفس در آن ها است .(ایلیان ، گنجی ۱۳۷۸)

● بیان مسا له

نقش خطیر و پر اهمیت مادران در تعلیم و تر بیت فرزندان خود و همین طور نقش مهم آن ها در ایجاد احساس ارزشمندی ، درکودکان خود بر کسی پوشیده نیست . با توجه به این مطلب که امروز فعالیت های اجتماعی افراد به خصوص فعالیت های اجتماعی زنان گسترش روز افزونی پیدا کرده است ، بر خی از مادران به دلیل اشتغال در بیرون از منزل ، مدت کمتری را در کنار فرزندان خود سپری می کنند.( بیابانگرد ،۱۳۷۶)

مادران شاغل به دلیل بر خورداری از وضعیت اقتصادی مناسب ، بهتر می توانند نیازهای مادی کودک را بر طرف کنند ، درنتیجه کودک نیز با نیاز مادی اش ،نیاز های دیگری چون احساس تعلق ، احترام و عزت نفس را جستجو می کند و با رفع آن ها عزت نفس بالا تری پیدا می کند.

مسئله ای که این تحقیق قصد دارد به آن بپردازد این است که آیا اشتغال مادران و عدم حضور آن ها در کنار فرزندانشان در ساعاتی از روز بر عزت نفس فرزندان آن ها تاثیر دارد یا خیر؟

● ضرورت تحقیق

بهره مندی از عزت نفس جزئی از سلامت روان محسوب می شود . فردی که احساس خوبی در مورد خودش دارد بهتر می تواند با مشکلات کنار بیاید . روانشناسان معتقدند که فقدان عزت نفس ریشه بسیاری از نا بهنجاری های روانی است. فقدان عزت نفس می تواند به احساس حقارت یا خود بزرگ بینی منجر شود. هر دوی این علائم نشان دهنده ی این وضعیت است که فرد به علت ایجاد اختلال در احساس ارزشمندی قادر به درک واقعیات و واکنش های دیگران نسبت به خود نیست. از این رو لازم است عواملی که در ایجاد و توسعه عزت نفس یا در تخریب و کاهش آن نقش دارند ، شناسایی شوند و با استفاده از راهکارهای مناسب شرایطی فراهم آید تا افراد بتوانند به درجه ی بالایی از عزت نفس دست یابند ، زیرا در این صورت است که جامعه ای آباد و سالم خواهیم داشت . از آن جا که مادران در دوران کودکی نقش مهمی در شکل گیری عزت نفس فرزندانشان دارند این تحقیق به بررسی تاثیر عامل اشتغال مادران بر عزت نفس فرزندانشان می پردازد.

تحقیقاتی در زمینه ی عزت نفس انجام شده است که چند تحقیق مرتبط با این موضوع در این جا بیان شده:

بیرانونند (۱۳۷۶)در بررسی نقش خانواده در میزان اعتماد به نفس دانش آموزان سال اول متوسطه انجام شده است . مدبری (۱۳۸۳) در تحقیق خود تحت عنوان تاثیر شغل والدین بر عزت نفس دانش آموزان دختر پیش دانشگاهی . کربلایی و لالانی (۱۳۸۱) در تحقیق خود تحت عنوان بررسی تاثیرات اشتغال مادران بر عزت نفس کودکان ۹ تا ۱۱ سال .

● اهداف تحقیق :

▪ هدف اصلی :

هدف اصلی این تحقیق بررسی میزان عزت نفس دانش آموزانی است که مادران آن ها شاغل هستند .این تحقیق در نظر دارد تایید اشتغال مادران بر عزت نفس فرزندان آن ها را بررسی کند و با عزت نفس مادران غیر شاغل مقایسه کند.

▪ هدف فرعی :

بررسی تاثیر اشتغال و عدم اشتغال مادران بر عزت نفس دانش آموزان پسر و دختر .

● فرضیه های پژوهشی

▪ فرضیه ی اصلی :

بین عزت نفس دانش آموزان مادران شاغل و دانش آموزان مادران خانه دار تفاوت معنا داری وجود دارد .

▪ فرضیه های فرعی :

اشتغال مادر بر عزت نفس دانش آموزان پسر و دختر تاثیر معناداری دارد.

عدم اشتغال مادر بر عزت نفس دانش آموزان پسر و دختر تاثیر معنا داری دارد.

بین عزت نفس فرزندان دختر خانواده های شاغل و غیر شاغل تفاوت معناداری وجود دارد.

بین عزت نفس فرزندان پسر خانواده های شاغل و غیر شاغل تفاوت معناداری وجود دارد.

● تعریف متغیر ها

ویژگیهایی که پژوهشگر مشاهده و اندازه گیری می کند.

▪ تعریف نظری متغیرها :

▪ عزت نفس :

درجه تایید ، تصویب ، پذیرش و ارزشی که شخص نسبت به خود احساس می کند .(بیابانگرد ۷۶)

▪ شاغل بودن :

کار و پیشه ای که شخص را مشغول می کند .(فرهنگ فرسی عمید )

تعریف عملیاتی متغیر ها :

▪ عزت نفس :

نمره ای که فرد از اجرا ی آزمون عزت نفس کوپر اسمیت به دست آورد و درجه عزت نفس فرد را مشخص می کند .

▪ اشتغال مادر :

مشغول بودن مادر به کارهای اجتماعی و عدم حضور او در منزل به مدت ۸ ساعت یا بیشتر.

● انواع متغیرها

▪ متغیر مستقل: (اشتغال مادران) متغیری که از طریق آن متغیر وابسته تعیین یا پیش بینی می شود یا به عبارت دیگر محقق یک عامل را تغییر می دهد و سایر عاملها را ثابت نگه می دارد و اثر تغییرات این عامل بر یک رفتار معین را اندازه بگیرد.

▪ متغیر وابسته : متغیری که مشاهده و اندازه گیری می شود تا تآ ثیر متغیر مستقل بر آن معلوم و مشخص شود.

در این تحقیق اعتماد به نفس فرزندان متغیر وابسته است که فرض می شود تحت تآثیر متغیر مستقل (اشتغال مادران )قرار می گیرد و می توان آن را اندازه گیری کرد .

▪ متغیر کنترل: متغیر ها ویا عواملی که تآثیر آن ها بر متغیر وابسته توسط پژو هشگر خنثی و یا حذف می شود .

در این تحقیق جنس ،سن (محدوده ی سنی ۱۴ ۱۲ ) می باشد.

▪ متغیر مزاحم : متغیری که به صورت فرضی ،بر پدیده ی مشاهده تآثیرمی گذارد ولی قابل مشاهده ، اندازه گیری و دستکاری نیست.

متغیر های مزاحمی که می توان برای این پژوهش در نظر گرفت عبارتند از:

روشهای تدریس معلمان ،علایق و انگیزه های دانش آموزان ،نحوه ی مدیریت در آموزشگاه های مختلف و محل بر گزاری آزمون ،امکانات آموزشگاه های متفاوت و...

● ابزار تحقیق

در این پژوهش پر سشنامه و مصاحبه به عنوان ابزار تحقیق به کار برده شده است.

▪ پیشینه وادبیات تحقیق :

می توان نحوه ی شکل گیری نفس را از طریق تفکر در رابطه ی بین ((خود ادراک شده)) و خود ایده آل بیان کرد .خود اراک شده همان خود پنداره است یعنی یک دیدگاه عینی درباره ی مهار صفات و ویژ گی هایی که در یک فرد وجود دارد یا فاقدآن هاست.

مطالعات گذشته نشان می دهد که آگاهی یا برداشت ما از خود بیشتر ناشی از تجربه ها ی اجتماعی ما است.

▪ تحقیقات انجام شده در داخل کشور:

ماریلیارد والویر تا وارس در ایرن در سال ۵۳ تاثیر اشتغال مادر را روی فرزندان بررسی کردوبه این نتیجه رسید که مادران شاغل مورد پژوهش از تعادل عاطفی وسازش اجتماعی کمتری بر خوردارند.

در تحقیق در دیگر که توسط حسین میرزاجانی در سال ۶۸ صورت گرفت وی به مطالعه ی اختلال رفتاری در فرزندان مادران خانه دار نسبت به فرزندان مادران شاغل پرداخت .نتیجه این تحقیق نشان داد که اختلافهای رفتاری در فرزندان مادران خانه دار (۶۶%) و در مادران شاغل (۳۳%) بوده است.

خادمیان در سال ۷۲ در تحقیقی نشان داد که رابطه ی مثبت و معناداری بین نگرش تربیتی والدین و عزت نفس فرزندانشان وجود دارد.

بیابانگرد در سال ۷۶ معتقد است که در جامعه ای که افراد آن از احساس ارزشمندی (عزت نفس بالا) بر خوردار باشند در مقابل انواع مشکلات زندگی مقاوم و پایدار خواهند بود.

▪ تحقیقات انجام شده در خارج کشور:

در تحقیقی که مودر (۱۹۷۲)انجام داد دریافت که اشتغال مادر به طور تمام وقت در طبقه ی پایین تآثیر مثبت تری روی ساز گاری بچه ها در مقایسه با اشتغال پاره وقت دارد .

در تحقیقات دیگر مک ایوان و بار لینگ (۱۹۸۸) نشان دادند که همواه بین وظیفه ی مادر بودن و کارمند بودن تضاد و تعارض وجود دارد .

فای و هافمن و ولادیس (۱۹۶۳)با استفاده از پژوهش دیگر در کتاب مادران شاغل در آمریکا می نویسند: تحقیقات نشان می دهد که مادرانی که شاغل هستند با توجه به در آمدی که به دست می آورند وبه همسر خود در تهیه ی هزینه های زندگی کمک می کندتنش در خانواده را کاهش می دهند و همچنین در بالا بردن سطح استاندارد خانواده موثر هستند.

باندوچی (۱۹۸۴) و هافمن (۱۹۸۴) طی مطالعات وتحقیقاتی که انجام دادند دریافتند که دختران بیشتر از پسران از داشتن یک مادر شاغل بهره می برند.

● روشهای تحقیق

▪ روش تجربی :

▪ فرضیه:

تآثیر اشتغال مادران بر عزت نفس فرزندان دختران

متغیر مستقل = اشتغال مادران

متغیر وابسته = عزت نفس فرزندان

گروهی از دانش آموزان را به طور تصادفی انتخاب می کنیم (حداقل۳۰ نفر) که مادرانشان غیر شاغل هستند و سپس از آن ها پیش آزمونی به عمل آورده وعزت نفس آن ها را می سنجیم.

سپس با نظر و تمایل خود مادران و با هماهنگی با شرکتهای تولیدی ،خدماتی وخانگی نیمی از مادران آن هارا(حداقل ۱۵ نفر ) به کار گرفته و حقوق و مزایای مناسب پرداخت می کنیم و گروه دیگر رابه عنوان گروه شاهد (گواه) بدون کار و مزد و حقوق در نظر می گیریم و بعد از مدت دو سال که به آنها حقوق پرداخت شد از فرزندان این دو گروه آزمون به عمل می آوریم و با استفاده از آزمون کوپر اسمیت اعتماد به نفس آن ها را می سنجیم و بعد نتایج به دست آمده در پس آزمون را با نمرات به دست آمده در پیش آزمون را با همدیگر مقایسه می کنیم و با استفاده ازآزمون T تجزیه و تحلیل می کنیم، اگر بین نمرات پیش آزمون T و پس آزمون T اختلاف معنی داری وجود داشته باشد همبستگی و رابطه ی معنی داری وجود دارد ،درغیر این صورت هیچ رابطه ی معنی داری وجود ندارد یعنی (۰=r ) است.

● روش شبه تجربی

▪ فرضیه:

تآثیر اشتغال متغیر مستقل = اشتغال مادران

متغیر وابسته = عزت نفس فرزندان

مادران بر عزت نفس فرزندان دختر

در این روش دو گروه از دانش آموزان را به طور واقعی که از هر نظر با هم همگن بوده را انتخاب می کنیم .

۱) گروه اول شامل دانش آموزانی است که مادارن شاغل دارند .

۲) گروه دوم شامل دانش آموزانی است که مادران شاغل ندارند .

سپس از آنها آزمونی به عمل آورده وبا استفاده از آزمون کوپر اسمیت اعتماد به نفس آن ها را در آزمون می سنجیم و نتایج به دست آمده را با آزمون T تجزیه و تحلیل می کنیم.

● روش علی – مقایسه ای

▪ فرضیه:

تآثیر اشتغال مادران بر عزت نفس فرزندان دختر متغیر مستقل = اشتغال مادران

متغیر وابسته = عزت نفس فرزندان

دو گروه از دانش آموزان را که از نظر سن ، وضعیت فرهنگی، اجتما عی ،محل سکونت و موقیت جغرافیایی (مانند افراد ساکن یک استان )... با یکدیگر همگن ویکسان باشند . اما یک گروه دارای مادران شاغل وگروه دیگر مادران غیر شاغل دارند را انتخاب می کنیم و از آن ها آزمونی به عمل می آوریم و با استفاده از آزمون کوپر اسمیت اعتماد به نفس آن ها را در آزمون می سنجیم و نتایج به دست آمده را با استفاده از آزمون T تجزیه وتحلیل می کنیم.

● روش زمینه یابی

▪ فر ضیه :

تآثیر اشتغال مادران بر عزت نفس فرزندان دخترمتغیر مستقل = اشتغال مادران

متغیر وابسته = عزت نفس فرزندان

پرسشنامه ای در زمینه ی تآثیر اشتغال مادران بر عزت نفس فرزندان تهیه می کنیم و به تعدادی از افراد صاحب نظر از جمله متخصصان علم روانشناسی و همچنین افراد صاحب نظر در تعلیم و تربیت می دهیم و نظرات آن ها در این رابطه بررسی می کنیم و همچنین با افراد صاحب نظر در تعلیم و تربیت (از جمله مشاوران ومدارس ،روانشناسان و...) مصاحبه ای به عمل می آوریم و سپس نتایج به دست آمده در این مصاحبه و پرسشنامه را با استفاده از آزمون T بررسی و تجزیه و تحلیل می کنیم.

● روش همبستگی :

▪ فرضیه:

تآثیر اشتغال مادران بر عزت نفس فرزندان دختر

متغیر مستقل = اشتغال مادران

متغیر وابسته = عزت نفس فرزندان

بررسی رابطه ی بین متغیر وابسته (عزت نفس فرزندان )و متغیر مستقل (اشتغال مادران).

نتایج بررسی های بعمل آمده نشان می دهد که بین عزت نفس فرزندان و اشتغال مادران دانش آموزان دختر رابطه ی معنا داری وجود ندارد.

● روش تاریخی:

▪ فرضیه :

تآثیر اشتغال مادران بر عزت نفس فرزندان دختر

متغیر مستقل = اشتغال مادران

متغیر وابسته = عزت نفس فرزندان

بررسی تحقیقات انجام شده در وزارت آموزش و پرورش در هفت سال گذشته در ارتباط با تآثیر اشتغال مادران بر عزت نفس فرزندان نشان می دهد که بین عزت نفس فرزندان مادران شاغل و غیر شاغل تفاوت معنا داری وجود ندارد

● روش پژوهش :

اعتبار و کارایی هر تحقیق بر روش اجرای آن بستگی دارد ، از طرفی تعیین درست جامعه ، روش تحقیق ،روش جمع آوری داده ها ،روش آماری مناسب ،نمونه گیری و ابزار اندازه گیری صحیح و از طرفی دیگر کنترل متغیر های مزاحم و نا خواسته به محقق این امکان را می دهد که یافته های خود را با اطمینان بیشتری به جامعه علمی عرضه کند.

● جامعه آماری

جامعه آماری این تحقیق ، کلیه ی دانش آموزان دختر مقطع اول متوسطه ی دبیرستان های گلپایگان را شامل می شود .

▪ نمونه آماری

از بین دانش آموزان مقطع اول دبیرستان ۶۰ نفر به طور تصادفی انتخاب شده است

که ۳۰ نفر آن ها مادران شاغل و ۳۰ نفر مادران غیر شاغل بودند .

● روش نمونه گیری

نمونه گیری به صورت خوشه ای طبقه ای انجام شده است که از ۳ دبیرستان به طور تصادفی و از بین دانش آموزان مقطع اول این ۳ دبیرستان ۳۰ نفر که مادرانشان شاغل و۳۰ نفر که مادرانشان غیر شاغل هستند به طور تصادفی انتخاب شده است.

▪ ابزار اندازه گیری

برای اندازه گیری عزت نفس دانش آموزان نمونه گیری شده از آزمون کوپر اسمیت استفاده شده است . این آزمون دارای ۵۸ ماده که ۸ ماده ی آن یعنی شماره های ۶،۱۳،۲۰،۲۷،۳۴،۴۱، ۴۸ و ۵۵ دروغ سنج است .

در مجموع ۵۰ ماده ی آن به ۴ خرده مقیاس عزت نفس کلی ، عزت نفس اجتماعی،عزت نفس خانوادگی و عزت نفس تحصیلی تقسیم می شود.

▪ بحث و نتیجه گیری

در این پژوهش که پژوهشگر به بررسی متغیر ها و آزمون فرضیه ها پرداخته است این نتیجه به دست آمد که بین عزت نفس دانش آموزان مادران شاغل و غیر شاغل تفاوت معنا داری وجود ندارد،هر چند یافته های چندی خلاف این نتیجه را نشان می دهند.

خادمیان (۷۲) در تحقیقی به بررسی چگونگی تآثیرتربیتی والدین بر عزت نفس فرزندان دختر وپسر پرداخت و رابطه ی معنا داری بین نگرش تربیتی والدین و عزت نفس فرزندان پیدا کرد .

بیرانوند در سال (۸۶) تحقیقی که در این رابطه انجام داد وبه این نتیجه رسید که بین اشتغال والدین واعتماد به نفس فرزندانشان رابطه ی معنی دار وجود دارد. و شایان ذکر است که این آزمون در محدوده ی کوچکی صورت گرفته است و لازم است که این تحقیق در محدوده ی بزرگ تری صورت گیرد .

● چکیده ی تحقیق

این تحقیق به بررسی تآثیرات اشتغال مادران بر عزت نفس فرزندان آن ها می پردازد .

فرضیه ی این تحقیق عبارت بود از این که بین عزت نفس فرزندان مادران شاغل و غیر شاغل تفاوت معنی دار وجود دارد . جامعه ی آماری این بررسی شامل دختر مقطع اول متوسطه ی شهرستان گلپا یگان می باشد .نمونه گیری به صورت خوشه ای طبقه ای انجام شده است .به این صورت که از بین ۳ دبیرستان که به طور تصادفی انتخاب شده ۶۰ نفر را به طور تصادفی انتخاب کردم که مادران ۳۰ نفر آن ها شاغل و۳۰ نفر غیر شاغل بودند.

برای اندازه گیری عزت نفس دانش آموزان از پرسشنامه ی کوپر اسمیت استفاده شده است .روش های به کار برده شده در این تحقیق روش تجربی ، شبه تجربی ،روش علی – مقایسه ای ،روش زمینه یابی ، روش همبستگی ، روش تاریخی می باشد .نتایج به دست آمده از روشهای تحقیق فوق پس از جمع آوری و تجزیه و تحلیل اطلاعات حاکی از آن است که بین عزت نفس فرزندان دختر مادران شاغل و غیر شاغل هیچ تفاوت معنی داری وجود ندارد ،یعنی این که شاغل بودن مادران نمی تواند عامل موثری در عزت نفس فرزندان آن ها باشد .بررسی پیشینه ی تحقیق گذشتگان دراین خصوص چه در داخل و چه در خارج از کشور هم این ادعا را تایید می نماید ،بین نتایج به دست آمده همخوانی کامل وجود دارد.

سیدرفیع موسوی
دانشجوی کارشناسی ارشد تعلیم و تربیت
فهرست منابع:
بیابانگرد ،اسماعیل (۱۳۷۶) روش های افزایش عزت نفس در کودکان ونوجوانان
برومند ،مهدی بررسی علمی اعتبار و روایی و هنجار یابی پرسشنامه عزت نفس
کوپر اسمیت
روح اللهی ،مهناز (۱۳۷۷)بررسی و مقایسه ی پیشرفت تحصیلی فرزندان مادران
شاغل وغیر شاغل مقطع راهنمایی شهر تهران
سادات ،محمد علی (۱۳۷۸) رفتار والدین با فرزندان
عرب ساوجی ،اکرم (۱۳۷۸)بررسی رابطه ی بین اشتغال مادران و پیشرفت تحصیلی
دانش آموزان دختر در دبیرستان های شهرستان ساوه .
دلاور ، علی (۱۳۷۵) روش تحقیق در روانشنا سی و علوم تربیتی

تشکر و قدردانی:
قدم نهادن در راه علم ودانش ،آغاز حیاتی نوین است قدم نهادن در راه علم ،خاتمه دادن به بی تفاوتی هاست این راه دری به سوی مدینه ی فاضله است.راه دانش دریچه ای است که به سوی افق باز می شود . افقی که زمینه ساز احساس امیدواری ، افزایش عزت نفس و افزایش توانایی برای برنامه ریزی در جهت شکوفایی استعداد هاست .
اینجانب از استاد گرامی جناب آقای که در انجام این پژوهش راهنمای من بودند ، تشکر و قدر دانی می نمایم .
مقالات ارسالی به آفتاب
+ نوشته شده در  جمعه 26 فروردین1390ساعت   توسط محمود حسینی  | 

تاثیر اشتغال مادران بر عزت نفس فرزندان دختر (روش تحقیق)
همراه با زیستن در شرایط اجتماعی ، نیاز به احساس ارزشمندی به نحو سالم و متعادل آن در انسان به وجود می آید که برای نگه داری سلامت و تعادل روانی وحتی تکامل وجودی انسان بسیار ضروری است.
تاثیر اشتغال مادران بر عزت نفس فرزندان دختر (روش تحقیق)

● مقدمه

همراه با زیستن در شرایط اجتماعی ، نیاز به احساس ارزشمندی به نحو سالم و متعادل آن در انسان به وجود می آید که برای نگه داری سلامت و تعادل روانی وحتی تکامل وجودی انسان بسیار ضروری است. داشتن عزت نفس سالم یک نیاز اسا سی است و چیزی است که انسان ها پیوسته برای رسیدن به آن تلاش می کنند. عزت نفس درجه تصویب ، تایید ، پذیرش و ارزشمندی است که شخص نسبت به خود احساس می کند . هر چه افراد درباره خود می دانند از تجارب گذشته آنها سرچشمه می گیرد که در میان آن ها تجارب اجتماعی در درجه اول اهمیت قرار دارد.

نگرش ، ادراک و برداشتی که شخص از خود دارد ، خود پنداره نامیده می شود . خود پنداره آموختنی است و این موضوع برای فرد و کسانی که مسئول پرورش او در سال های اولیه زندگی هستند حائز اهمیت است. به نظر می رسد کیفیت روابط در کودکی اهمیت اساسی در شکل گیری نگرش های ما از خود داشته باشد زیرا در این زمان است که بذر های عزت نفس کاشته می شود.

در سال های اول زندگی ، ما به شدت تحت تاثیر بر داشت دیگران از خودمان قرار می گیریم و با نتیجه برداری از رفتار دیگران با خودمان رفتار می کنیم .

تصور می شود که مادر (یا جانشین مادر ) از این لحاظ نقش محوری را ایفا می کند. اگر رابطه ی مادر وفرزند سالم باشد (یعنی کودک احساس کند که مادرش قادر است به احساسات و نیاز های او به سرعت و به طور موثر واکنش نشان دهد و آن ها را درک کند ) کودک خواهد توانست در مورد خود و توانایی برقراری روابط شخصی در بزرگسالی ،احساس مثبت داشته باشد. عکس این موضوع نیز در صورت ضعیف بودن رابطه مادر – فرزند می تواند صادق باشد .

شکست در ایجاد دلبستگی عاطفی به مادر می تواند به اضطراب دائمی ناشی از بی توجهی یا طرد منجر شود .پیام هایی که کودکان به مرور زمان از افراد مهم پیرامون خود در مورد خودشان در یافت می کنند برای عزت نفس آن ها بسیار مهم است.

در نتیجه ، رفتار و واکنش والدین ، معلمان ، همسالان و... با کودک مهم ترین منشا پدید آمدن خود پنداره و عزت نفس در آن ها است .(ایلیان ، گنجی ۱۳۷۸)

● بیان مسا له

نقش خطیر و پر اهمیت مادران در تعلیم و تر بیت فرزندان خود و همین طور نقش مهم آن ها در ایجاد احساس ارزشمندی ، درکودکان خود بر کسی پوشیده نیست . با توجه به این مطلب که امروز فعالیت های اجتماعی افراد به خصوص فعالیت های اجتماعی زنان گسترش روز افزونی پیدا کرده است ، بر خی از مادران به دلیل اشتغال در بیرون از منزل ، مدت کمتری را در کنار فرزندان خود سپری می کنند.( بیابانگرد ،۱۳۷۶)

مادران شاغل به دلیل بر خورداری از وضعیت اقتصادی مناسب ، بهتر می توانند نیازهای مادی کودک را بر طرف کنند ، درنتیجه کودک نیز با نیاز مادی اش ،نیاز های دیگری چون احساس تعلق ، احترام و عزت نفس را جستجو می کند و با رفع آن ها عزت نفس بالا تری پیدا می کند.

مسئله ای که این تحقیق قصد دارد به آن بپردازد این است که آیا اشتغال مادران و عدم حضور آن ها در کنار فرزندانشان در ساعاتی از روز بر عزت نفس فرزندان آن ها تاثیر دارد یا خیر؟

● ضرورت تحقیق

بهره مندی از عزت نفس جزئی از سلامت روان محسوب می شود . فردی که احساس خوبی در مورد خودش دارد بهتر می تواند با مشکلات کنار بیاید . روانشناسان معتقدند که فقدان عزت نفس ریشه بسیاری از نا بهنجاری های روانی است. فقدان عزت نفس می تواند به احساس حقارت یا خود بزرگ بینی منجر شود. هر دوی این علائم نشان دهنده ی این وضعیت است که فرد به علت ایجاد اختلال در احساس ارزشمندی قادر به درک واقعیات و واکنش های دیگران نسبت به خود نیست. از این رو لازم است عواملی که در ایجاد و توسعه عزت نفس یا در تخریب و کاهش آن نقش دارند ، شناسایی شوند و با استفاده از راهکارهای مناسب شرایطی فراهم آید تا افراد بتوانند به درجه ی بالایی از عزت نفس دست یابند ، زیرا در این صورت است که جامعه ای آباد و سالم خواهیم داشت . از آن جا که مادران در دوران کودکی نقش مهمی در شکل گیری عزت نفس فرزندانشان دارند این تحقیق به بررسی تاثیر عامل اشتغال مادران بر عزت نفس فرزندانشان می پردازد.

تحقیقاتی در زمینه ی عزت نفس انجام شده است که چند تحقیق مرتبط با این موضوع در این جا بیان شده:

بیرانونند (۱۳۷۶)در بررسی نقش خانواده در میزان اعتماد به نفس دانش آموزان سال اول متوسطه انجام شده است . مدبری (۱۳۸۳) در تحقیق خود تحت عنوان تاثیر شغل والدین بر عزت نفس دانش آموزان دختر پیش دانشگاهی . کربلایی و لالانی (۱۳۸۱) در تحقیق خود تحت عنوان بررسی تاثیرات اشتغال مادران بر عزت نفس کودکان ۹ تا ۱۱ سال .

● اهداف تحقیق :

▪ هدف اصلی :

هدف اصلی این تحقیق بررسی میزان عزت نفس دانش آموزانی است که مادران آن ها شاغل هستند .این تحقیق در نظر دارد تایید اشتغال مادران بر عزت نفس فرزندان آن ها را بررسی کند و با عزت نفس مادران غیر شاغل مقایسه کند.

▪ هدف فرعی :

بررسی تاثیر اشتغال و عدم اشتغال مادران بر عزت نفس دانش آموزان پسر و دختر .

● فرضیه های پژوهشی

▪ فرضیه ی اصلی :

بین عزت نفس دانش آموزان مادران شاغل و دانش آموزان مادران خانه دار تفاوت معنا داری وجود دارد .

▪ فرضیه های فرعی :

اشتغال مادر بر عزت نفس دانش آموزان پسر و دختر تاثیر معناداری دارد.

عدم اشتغال مادر بر عزت نفس دانش آموزان پسر و دختر تاثیر معنا داری دارد.

بین عزت نفس فرزندان دختر خانواده های شاغل و غیر شاغل تفاوت معناداری وجود دارد.

بین عزت نفس فرزندان پسر خانواده های شاغل و غیر شاغل تفاوت معناداری وجود دارد.

● تعریف متغیر ها

ویژگیهایی که پژوهشگر مشاهده و اندازه گیری می کند.

▪ تعریف نظری متغیرها :

▪ عزت نفس :

درجه تایید ، تصویب ، پذیرش و ارزشی که شخص نسبت به خود احساس می کند .(بیابانگرد ۷۶)

▪ شاغل بودن :

کار و پیشه ای که شخص را مشغول می کند .(فرهنگ فرسی عمید )

تعریف عملیاتی متغیر ها :

▪ عزت نفس :

نمره ای که فرد از اجرا ی آزمون عزت نفس کوپر اسمیت به دست آورد و درجه عزت نفس فرد را مشخص می کند .

▪ اشتغال مادر :

مشغول بودن مادر به کارهای اجتماعی و عدم حضور او در منزل به مدت ۸ ساعت یا بیشتر.

● انواع متغیرها

▪ متغیر مستقل: (اشتغال مادران) متغیری که از طریق آن متغیر وابسته تعیین یا پیش بینی می شود یا به عبارت دیگر محقق یک عامل را تغییر می دهد و سایر عاملها را ثابت نگه می دارد و اثر تغییرات این عامل بر یک رفتار معین را اندازه بگیرد.

▪ متغیر وابسته : متغیری که مشاهده و اندازه گیری می شود تا تآ ثیر متغیر مستقل بر آن معلوم و مشخص شود.

در این تحقیق اعتماد به نفس فرزندان متغیر وابسته است که فرض می شود تحت تآثیر متغیر مستقل (اشتغال مادران )قرار می گیرد و می توان آن را اندازه گیری کرد .

▪ متغیر کنترل: متغیر ها ویا عواملی که تآثیر آن ها بر متغیر وابسته توسط پژو هشگر خنثی و یا حذف می شود .

در این تحقیق جنس ،سن (محدوده ی سنی ۱۴ ۱۲ ) می باشد.

▪ متغیر مزاحم : متغیری که به صورت فرضی ،بر پدیده ی مشاهده تآثیرمی گذارد ولی قابل مشاهده ، اندازه گیری و دستکاری نیست.

متغیر های مزاحمی که می توان برای این پژوهش در نظر گرفت عبارتند از:

روشهای تدریس معلمان ،علایق و انگیزه های دانش آموزان ،نحوه ی مدیریت در آموزشگاه های مختلف و محل بر گزاری آزمون ،امکانات آموزشگاه های متفاوت و...

● ابزار تحقیق

در این پژوهش پر سشنامه و مصاحبه به عنوان ابزار تحقیق به کار برده شده است.

▪ پیشینه وادبیات تحقیق :

می توان نحوه ی شکل گیری نفس را از طریق تفکر در رابطه ی بین ((خود ادراک شده)) و خود ایده آل بیان کرد .خود اراک شده همان خود پنداره است یعنی یک دیدگاه عینی درباره ی مهار صفات و ویژ گی هایی که در یک فرد وجود دارد یا فاقدآن هاست.

مطالعات گذشته نشان می دهد که آگاهی یا برداشت ما از خود بیشتر ناشی از تجربه ها ی اجتماعی ما است.

▪ تحقیقات انجام شده در داخل کشور:

ماریلیارد والویر تا وارس در ایرن در سال ۵۳ تاثیر اشتغال مادر را روی فرزندان بررسی کردوبه این نتیجه رسید که مادران شاغل مورد پژوهش از تعادل عاطفی وسازش اجتماعی کمتری بر خوردارند.

در تحقیق در دیگر که توسط حسین میرزاجانی در سال ۶۸ صورت گرفت وی به مطالعه ی اختلال رفتاری در فرزندان مادران خانه دار نسبت به فرزندان مادران شاغل پرداخت .نتیجه این تحقیق نشان داد که اختلافهای رفتاری در فرزندان مادران خانه دار (۶۶%) و در مادران شاغل (۳۳%) بوده است.

خادمیان در سال ۷۲ در تحقیقی نشان داد که رابطه ی مثبت و معناداری بین نگرش تربیتی والدین و عزت نفس فرزندانشان وجود دارد.

بیابانگرد در سال ۷۶ معتقد است که در جامعه ای که افراد آن از احساس ارزشمندی (عزت نفس بالا) بر خوردار باشند در مقابل انواع مشکلات زندگی مقاوم و پایدار خواهند بود.

▪ تحقیقات انجام شده در خارج کشور:

در تحقیقی که مودر (۱۹۷۲)انجام داد دریافت که اشتغال مادر به طور تمام وقت در طبقه ی پایین تآثیر مثبت تری روی ساز گاری بچه ها در مقایسه با اشتغال پاره وقت دارد .

در تحقیقات دیگر مک ایوان و بار لینگ (۱۹۸۸) نشان دادند که همواه بین وظیفه ی مادر بودن و کارمند بودن تضاد و تعارض وجود دارد .

فای و هافمن و ولادیس (۱۹۶۳)با استفاده از پژوهش دیگر در کتاب مادران شاغل در آمریکا می نویسند: تحقیقات نشان می دهد که مادرانی که شاغل هستند با توجه به در آمدی که به دست می آورند وبه همسر خود در تهیه ی هزینه های زندگی کمک می کندتنش در خانواده را کاهش می دهند و همچنین در بالا بردن سطح استاندارد خانواده موثر هستند.

باندوچی (۱۹۸۴) و هافمن (۱۹۸۴) طی مطالعات وتحقیقاتی که انجام دادند دریافتند که دختران بیشتر از پسران از داشتن یک مادر شاغل بهره می برند.

● روشهای تحقیق

▪ روش تجربی :

▪ فرضیه:

تآثیر اشتغال مادران بر عزت نفس فرزندان دختران

متغیر مستقل = اشتغال مادران

متغیر وابسته = عزت نفس فرزندان

گروهی از دانش آموزان را به طور تصادفی انتخاب می کنیم (حداقل۳۰ نفر) که مادرانشان غیر شاغل هستند و سپس از آن ها پیش آزمونی به عمل آورده وعزت نفس آن ها را می سنجیم.

سپس با نظر و تمایل خود مادران و با هماهنگی با شرکتهای تولیدی ،خدماتی وخانگی نیمی از مادران آن هارا(حداقل ۱۵ نفر ) به کار گرفته و حقوق و مزایای مناسب پرداخت می کنیم و گروه دیگر رابه عنوان گروه شاهد (گواه) بدون کار و مزد و حقوق در نظر می گیریم و بعد از مدت دو سال که به آنها حقوق پرداخت شد از فرزندان این دو گروه آزمون به عمل می آوریم و با استفاده از آزمون کوپر اسمیت اعتماد به نفس آن ها را می سنجیم و بعد نتایج به دست آمده در پس آزمون را با نمرات به دست آمده در پیش آزمون را با همدیگر مقایسه می کنیم و با استفاده ازآزمون T تجزیه و تحلیل می کنیم، اگر بین نمرات پیش آزمون T و پس آزمون T اختلاف معنی داری وجود داشته باشد همبستگی و رابطه ی معنی داری وجود دارد ،درغیر این صورت هیچ رابطه ی معنی داری وجود ندارد یعنی (۰=r ) است.

● روش شبه تجربی

▪ فرضیه:

تآثیر اشتغال متغیر مستقل = اشتغال مادران

متغیر وابسته = عزت نفس فرزندان

مادران بر عزت نفس فرزندان دختر

در این روش دو گروه از دانش آموزان را به طور واقعی که از هر نظر با هم همگن بوده را انتخاب می کنیم .

۱) گروه اول شامل دانش آموزانی است که مادارن شاغل دارند .

۲) گروه دوم شامل دانش آموزانی است که مادران شاغل ندارند .

سپس از آنها آزمونی به عمل آورده وبا استفاده از آزمون کوپر اسمیت اعتماد به نفس آن ها را در آزمون می سنجیم و نتایج به دست آمده را با آزمون T تجزیه و تحلیل می کنیم.

● روش علی – مقایسه ای

▪ فرضیه:

تآثیر اشتغال مادران بر عزت نفس فرزندان دختر متغیر مستقل = اشتغال مادران

متغیر وابسته = عزت نفس فرزندان

دو گروه از دانش آموزان را که از نظر سن ، وضعیت فرهنگی، اجتما عی ،محل سکونت و موقیت جغرافیایی (مانند افراد ساکن یک استان )... با یکدیگر همگن ویکسان باشند . اما یک گروه دارای مادران شاغل وگروه دیگر مادران غیر شاغل دارند را انتخاب می کنیم و از آن ها آزمونی به عمل می آوریم و با استفاده از آزمون کوپر اسمیت اعتماد به نفس آن ها را در آزمون می سنجیم و نتایج به دست آمده را با استفاده از آزمون T تجزیه وتحلیل می کنیم.

● روش زمینه یابی

▪ فر ضیه :

تآثیر اشتغال مادران بر عزت نفس فرزندان دخترمتغیر مستقل = اشتغال مادران

متغیر وابسته = عزت نفس فرزندان

پرسشنامه ای در زمینه ی تآثیر اشتغال مادران بر عزت نفس فرزندان تهیه می کنیم و به تعدادی از افراد صاحب نظر از جمله متخصصان علم روانشناسی و همچنین افراد صاحب نظر در تعلیم و تربیت می دهیم و نظرات آن ها در این رابطه بررسی می کنیم و همچنین با افراد صاحب نظر در تعلیم و تربیت (از جمله مشاوران ومدارس ،روانشناسان و...) مصاحبه ای به عمل می آوریم و سپس نتایج به دست آمده در این مصاحبه و پرسشنامه را با استفاده از آزمون T بررسی و تجزیه و تحلیل می کنیم.

● روش همبستگی :

▪ فرضیه:

تآثیر اشتغال مادران بر عزت نفس فرزندان دختر

متغیر مستقل = اشتغال مادران

متغیر وابسته = عزت نفس فرزندان

بررسی رابطه ی بین متغیر وابسته (عزت نفس فرزندان )و متغیر مستقل (اشتغال مادران).

نتایج بررسی های بعمل آمده نشان می دهد که بین عزت نفس فرزندان و اشتغال مادران دانش آموزان دختر رابطه ی معنا داری وجود ندارد.

● روش تاریخی:

▪ فرضیه :

تآثیر اشتغال مادران بر عزت نفس فرزندان دختر

متغیر مستقل = اشتغال مادران

متغیر وابسته = عزت نفس فرزندان

بررسی تحقیقات انجام شده در وزارت آموزش و پرورش در هفت سال گذشته در ارتباط با تآثیر اشتغال مادران بر عزت نفس فرزندان نشان می دهد که بین عزت نفس فرزندان مادران شاغل و غیر شاغل تفاوت معنا داری وجود ندارد

● روش پژوهش :

اعتبار و کارایی هر تحقیق بر روش اجرای آن بستگی دارد ، از طرفی تعیین درست جامعه ، روش تحقیق ،روش جمع آوری داده ها ،روش آماری مناسب ،نمونه گیری و ابزار اندازه گیری صحیح و از طرفی دیگر کنترل متغیر های مزاحم و نا خواسته به محقق این امکان را می دهد که یافته های خود را با اطمینان بیشتری به جامعه علمی عرضه کند.

● جامعه آماری

جامعه آماری این تحقیق ، کلیه ی دانش آموزان دختر مقطع اول متوسطه ی دبیرستان های گلپایگان را شامل می شود .

▪ نمونه آماری

از بین دانش آموزان مقطع اول دبیرستان ۶۰ نفر به طور تصادفی انتخاب شده است

که ۳۰ نفر آن ها مادران شاغل و ۳۰ نفر مادران غیر شاغل بودند .

● روش نمونه گیری

نمونه گیری به صورت خوشه ای طبقه ای انجام شده است که از ۳ دبیرستان به طور تصادفی و از بین دانش آموزان مقطع اول این ۳ دبیرستان ۳۰ نفر که مادرانشان شاغل و۳۰ نفر که مادرانشان غیر شاغل هستند به طور تصادفی انتخاب شده است.

▪ ابزار اندازه گیری

برای اندازه گیری عزت نفس دانش آموزان نمونه گیری شده از آزمون کوپر اسمیت استفاده شده است . این آزمون دارای ۵۸ ماده که ۸ ماده ی آن یعنی شماره های ۶،۱۳،۲۰،۲۷،۳۴،۴۱، ۴۸ و ۵۵ دروغ سنج است .

در مجموع ۵۰ ماده ی آن به ۴ خرده مقیاس عزت نفس کلی ، عزت نفس اجتماعی،عزت نفس خانوادگی و عزت نفس تحصیلی تقسیم می شود.

▪ بحث و نتیجه گیری

در این پژوهش که پژوهشگر به بررسی متغیر ها و آزمون فرضیه ها پرداخته است این نتیجه به دست آمد که بین عزت نفس دانش آموزان مادران شاغل و غیر شاغل تفاوت معنا داری وجود ندارد،هر چند یافته های چندی خلاف این نتیجه را نشان می دهند.

خادمیان (۷۲) در تحقیقی به بررسی چگونگی تآثیرتربیتی والدین بر عزت نفس فرزندان دختر وپسر پرداخت و رابطه ی معنا داری بین نگرش تربیتی والدین و عزت نفس فرزندان پیدا کرد .

بیرانوند در سال (۸۶) تحقیقی که در این رابطه انجام داد وبه این نتیجه رسید که بین اشتغال والدین واعتماد به نفس فرزندانشان رابطه ی معنی دار وجود دارد. و شایان ذکر است که این آزمون در محدوده ی کوچکی صورت گرفته است و لازم است که این تحقیق در محدوده ی بزرگ تری صورت گیرد .

● چکیده ی تحقیق

این تحقیق به بررسی تآثیرات اشتغال مادران بر عزت نفس فرزندان آن ها می پردازد .

فرضیه ی این تحقیق عبارت بود از این که بین عزت نفس فرزندان مادران شاغل و غیر شاغل تفاوت معنی دار وجود دارد . جامعه ی آماری این بررسی شامل دختر مقطع اول متوسطه ی شهرستان گلپا یگان می باشد .نمونه گیری به صورت خوشه ای طبقه ای انجام شده است .به این صورت که از بین ۳ دبیرستان که به طور تصادفی انتخاب شده ۶۰ نفر را به طور تصادفی انتخاب کردم که مادران ۳۰ نفر آن ها شاغل و۳۰ نفر غیر شاغل بودند.

برای اندازه گیری عزت نفس دانش آموزان از پرسشنامه ی کوپر اسمیت استفاده شده است .روش های به کار برده شده در این تحقیق روش تجربی ، شبه تجربی ،روش علی – مقایسه ای ،روش زمینه یابی ، روش همبستگی ، روش تاریخی می باشد .نتایج به دست آمده از روشهای تحقیق فوق پس از جمع آوری و تجزیه و تحلیل اطلاعات حاکی از آن است که بین عزت نفس فرزندان دختر مادران شاغل و غیر شاغل هیچ تفاوت معنی داری وجود ندارد ،یعنی این که شاغل بودن مادران نمی تواند عامل موثری در عزت نفس فرزندان آن ها باشد .بررسی پیشینه ی تحقیق گذشتگان دراین خصوص چه در داخل و چه در خارج از کشور هم این ادعا را تایید می نماید ،بین نتایج به دست آمده همخوانی کامل وجود دارد.

سیدرفیع موسوی
دانشجوی کارشناسی ارشد تعلیم و تربیت
فهرست منابع:
بیابانگرد ،اسماعیل (۱۳۷۶) روش های افزایش عزت نفس در کودکان ونوجوانان
برومند ،مهدی بررسی علمی اعتبار و روایی و هنجار یابی پرسشنامه عزت نفس
کوپر اسمیت
روح اللهی ،مهناز (۱۳۷۷)بررسی و مقایسه ی پیشرفت تحصیلی فرزندان مادران
شاغل وغیر شاغل مقطع راهنمایی شهر تهران
سادات ،محمد علی (۱۳۷۸) رفتار والدین با فرزندان
عرب ساوجی ،اکرم (۱۳۷۸)بررسی رابطه ی بین اشتغال مادران و پیشرفت تحصیلی
دانش آموزان دختر در دبیرستان های شهرستان ساوه .
دلاور ، علی (۱۳۷۵) روش تحقیق در روانشنا سی و علوم تربیتی

تشکر و قدردانی:
قدم نهادن در راه علم ودانش ،آغاز حیاتی نوین است قدم نهادن در راه علم ،خاتمه دادن به بی تفاوتی هاست این راه دری به سوی مدینه ی فاضله است.راه دانش دریچه ای است که به سوی افق باز می شود . افقی که زمینه ساز احساس امیدواری ، افزایش عزت نفس و افزایش توانایی برای برنامه ریزی در جهت شکوفایی استعداد هاست .
اینجانب از استاد گرامی جناب آقای که در انجام این پژوهش راهنمای من بودند ، تشکر و قدر دانی می نمایم .
مقالات ارسالی به آفتاب