بانک مقالات و تحقیقات آموزشی - فرهنگی

درحالي که با پايان يافتن سال تحصيلي ۱۲ميليون و ۳۵۱هزار دانش آموز اوقات فراغت خود را آغاز کرده اند و قرار است طي ۳ماه تعطيلي مجموعا ۶ميليارد و ۶۶۹ ميليون و ۸۰۳ هزار و ۵۲۰نفر ساعت اوقات فراغت را سپري کنند، با مسائل و مشکلاتي در نحوه غني سازي اوقات فراغت روبه رو هستند که از يک سو به خانواده و از سوي ديگر به برنامه هاي متوليان امر برمي گردد در اين ميان اين دانش آموزان هستند که خواسته ها و نظر آنان در لابه لاي برنامه ريزي خانواده و مسئولان ناديده گرفته مي شود و نقش چنداني در پرکردن اوقات فراغت خود ندارند.بنا به آمارهاي مسئولان ۲۲ دستگاه متولي غني سازي اوقات فراغت نوجوانان و جوانان اند که آموزش و پرورش، تربيت بدني ، سازمان تبليغات اسلامي وزارت ارشاد، صدا و سيما، شهرداري ها، اتحاديه انجمن هاي اسلامي دانش آموزان، بسيج، کميته امداد، هلال احمر، سازمان دانش آموزي، سازمان ملي جوانان (قبل از ادغام) و... از جمله اين نهادها و دستگاه هايند.اما به دليل ناهماهنگي ميان دستگاه ها و تاخير در برنامه ريزي و عدم انطباق برنامه ها با خواسته و نياز نوجوانان و جوانان، خروجي چندان مناسبي در اين حوزه ديده نمي شود. و طي اين سال ها اوقات فراغت آن ها آن چنان که مورد انتظارشان است، پر يا غني نشده است. بنابراين مي توان گفت هنوز خانواده ها و دستگاه هاي متولي و برنامه ريز از خواسته هاي جوانان در مورد برنامه هاي غني سازي اوقات فراغت بي اطلاع هستند و اين بي اطلاعي باعث هدر رفتن وقت و نارضايتي نوجوانان و جوانان از برنامه هاي اوقات فراغت شده است.

مرادي نوجواني است که پايه پنجم ابتدايي را به پايان رسانده و خانواده براي تعطيلاتش برنامه ريزي کرده اند که چندان مورد رضايت او نيست. او را به همراه خانواده اش در يک کانون آموزشي مي بينم مي گويد: براي ثبت نام در دوره هاي تقويتي رياضي، آموزش زبان انگليسي به اين کانون آمده ام که پدرم در حال پرکردن فرم هاست.مي پرسم: ثبت نام در کلاس هاي آموزشي پيشنهاد تو بود که مي خندد و مي گويد: نه من دوست دارم در کلاس هاي تفريحي مثل شنا، يا فوتبال ثبت نام کنم و در کنار يک يا دو کلاس آموزشي به تفريحات مورد علاقه ام هم بپردازم اما پدرم مي گويد: نبايد وقتم را هدر بدهم و تابستان بهترين فرصت براي تقويت پايه هاي درسي ام است.

اخلاقي مادر سمانه است که براي ثبت نام در کلاس زبان انگليسي به يکي از کانون ها آمده است او مي گويد: سمانه دوست دارد که در کنار يک کلاس آموزشي کلاس نقاشي و خوشنويسي هم برود، که در حال برنامه ريزي هستيم تا بتواند علاوه بر آموزش درس هاي مورد نياز از کلاس هاي هنري و تفريحي هم استفاده کند. او مي گويد: برنامه هاي اوقات فراغت براي نوجوانان به ويژه دختران کم است و بيشتر برنامه ريزي هايي که مسئولان مدارس يا ساير دستگاه ها مي کنند حول محور کلاس هاي آموزشي است و ما هم به ناچار فرزندانمان را در اين کلاس ثبت نام مي کنيم که از گردونه رقابت بيرون نيفتند.

مروتي مادر محسن است که براي ثبت نام در کلاس فوتبال با مربي در حال چانه زني است او مي گويد، قرار است براي ثبت نام فرزندش در يک ماه و نيم ۶۰هزار تومان بدهد که توپ و لباس هم از سوي باشگاه به او داده مي شود مي گويد: دو پسرم علاقه دارند که در کلاس فوتبال ثبت نام کنند که با هزينه اياب و ذهاب و سرويس مبلغ زيادي بايد بپردازيم که از عهده و توان ما خارج است. اگر بخواهيم دو پسرم را در کلاس فوتبال ثبت نام کنيم امکان ثبت نام آ ن ها در کلاس هاي آموزشي وجود نخواهد داشت و تمام وقت تعطيلات آن ها به فوتبال مي گذرد بنابراين بين دو راهي مانده ايم اي کاش حداقل مدرسه کلاس هاي فوتبال با مربيان مجرب و هزينه هاي کم برگزار مي کرد.حسن زاده که او هم براي ثبت نام فرزند ۱۰ساله اش به اين باشگاه آمده است مي گويد: تب فوتبال آن قدر بالاست که بچه ها با تعطيلي مدرسه به فکر کلاس فوتبال هستند و به همين دليل مدرسه ها و باشگاه هاي زيادي براي فوتبال ايجاد شده است که جنبه آموزشي کمتري دارند و فقط بچه ها را به بازي مي گيرند و خانواده ها بايد مبالغ بالايي بپردازند که خروجي مناسبي هم ندارد.او مي گويد: قديم تر بچه ها تعطيلات تابستان را کنار دست پدر در مغازه و ... مي گذراندند تا حرفه اي بياموزند و عصرها را با توپ پلاستيکي در خيابان ها فوتبال بازي مي کردند و اما در حال حاضر هزينه ثبت نام در کلاس هاي آموزشي و تفريحي به عنوان يکي از هزينه هاي اصلي در سبد خانوار است.شايان دانش آموز سال دوم متوسطه است که تعطيلات تابستان را به قول خودش بي هدف مي گذراند او مي گويد: من در تابستان تمايلي به شرکت در کلاس هاي آموزشي يا فوتبال ندارم چرا که شرکت در اين کلاس ها به معناي پرداخت هزينه هاي زياد است که مي دانم از عهده خانواده ام خارج است به همين دليل اصراري هم به اين مسئله ندارم بنابراين تعطيلات من يا پاي کامپيوتر مي گذرد و يا با خواندن کتاب و عصرها با بچه هاي محل فوتبال بازي مي کنم که اغلب مورد اعتراض همسايه هاست. حداقل اگر در محله ما زمين فوتبالي بود بدون دغدغه بخشي از تعطيلات به بازي مورد علاقه مان مي گذشت و باعث آزار و اذيت کسي نبوديم. شادي فلاحي که در کتابخانه به همراه دوستانش مشغول مطالعه است مي گويد: تابستان براي ما شده؛ کلاس هاي آموزشي يا کلاس هاي هنري مثل آشپزي، نقاشي و ... . اگر اين ها را انتخاب نکنيم بايد بيکار باشيم. به نظر من نبايد اين طور باشد که با رسيدن تابستان مدارس دانش آموزان را به حال خود رها کند، بلکه بايد برنامه ريزي هاي بيشتري براي دانش آموزان شود برگزاري اردوهاي علمي و تفريحي ، بازديد از جاذبه هاي طبيعي و تاريخي حتي برگزاري اردو براي تعمير و بازسازي مدارس يا کارهايي از اين قبيل مي تواند براي دانش آموزان هم سازنده و مفيد باشد و هم اوقات فراغت آن ها را به نحو احسن پر کند.

سعيده که در حال خواندن رمان است نيز مي گويد: الان هم مدارس کلاس برگزار مي کنند اما کلاس هاي آموزشي اغلب به وسيله معلمان همان مدرسه برگزار مي شود يا کلاس هاي ورزشي که دانش آموزان فقط بازي مي کنند! در ضمن رايگان هم نيست و شهريه دارد که خيلي از خانواده ها از آن استقبال نمي کنند. بسياري از دستگاه ها برنامه هايي را طراحي مي کنند که صرفا آموزشي و در حد برگزاري کلاس  است و برنامه هاي متنوع که مورد استقبال جوانان باشد در اين برنامه ها جايي ندارد اي کاش از جوانان هم نظرخواهي مي شد.يک مسئول در معاونت پرورشي آموزش و پرورش که يکي از متوليان امر غني سازي اوقات فراغت دانش آموزان است در اين باره به خراسان گفت: در گذشته معاونت پرورشي کانون هايي را براي برگزاري فعاليت ها و برگزاري اردو، کلاس هاي هنري، ورزشي، فرهنگي، آموزش قرآن در مدارس ايجاد کرده بود که کارنامه نسبتا خوبي را نيز ارائه کرده بودند و حداقل توانسته بودند با جذب دانش آموزان مجموعه اي از فعاليت ها را ارائه دهند اما در حال حاضر کمبود اعتبارات اين کانون ها را به حالت نيمه تعطيل درآورده است.

حجت الاسلام ملک محمدي عضو کميسيون فرهنگي مجلس نيز با اشاره به اين که برنامه هايي که براي نوجوانان و جوانان در تابستان از سوي نهادها و دستگاه هاي متولي ديده مي شود متناسب با خواسته و نيازهاي آنان نيست، افزود: حرفه آموزي و برنامه هاي فرهنگي جايي در برنامه ريزي دست اندرکاران براي غني سازي اوقات فراغت ندارد وبنا به گفته ملک محمدي هزينه هاي بالاي ثبت نام در کلاس ها از يک سو و متنوع نبودن برنامه ها از سوي ديگر باعث شده که گروه معدودي از دانش آموزان اوقات فراغت را پاي کامپيوتر، ماهواره يا بازي هاي خياباني و ... مي گذرانند که اين مسئله زمينه ساز گرايش آن ها به آسيب هاي اجتماعي است.وي با اشاره به اين که ۲۲ دستگاه متولي اوقات فراغت جوانان است اما متنوع نبودن برنامه ها و نامتناسب بودن برنامه ها با نيازهاي نسل جوانان موجب به هدر رفتن استعدادها و انرژي نوجوانان و جوانان مي شود گفت: بايد براي غني سازي اوقات فراغت نسل جوان، برنامه ريزي دقيق، متنوع و مناسب داشته باشيم که نياز هر گروه سني و هر قشر درآمدي را پاسخگو باشد.

بنا به گفته عضو کميسيون فرهنگي با آموزش هاي علمي، ورزشي، فرهنگي ، آموزش قرآن و همچنين برگزاري اردوهاي تحقيقي، تفريحي ، علمي و زيارتي مي توان نياز قشر عظيمي از نسل جوان را در تعطيلات تابستان پاسخ گفت. اما در حال حاضر کلاس هاي آموزشي بيش از هر مورد ديگر بازار پر کردن اوقات فراغت نوجوانان و جوانان را به دست گرفته است.محمد کاظم مجازي نماينده مردم همدان نيز به فارس گفت: متوليان اوقات فراغت بايد جوانان را از طيف هاي مختلف جامعه با سطوح درآمدي متفاوت به دقت مورد بررسي قرار دهند.وي در ادامه اضافه مي کند: متاسفانه بارها شاهد بوده ايم برخي ارگان ها به ميزان قابل توجهي برنامه هاي متفاوت در مورد اوقات فراغت را متقبل مي شوند اما به جهت عدم انطباق با نيازهاي اين قشر از جامعه، رغبت بهره برداري از اين برنامه ها به طور عموم به وجود نمي آيد.