خراسان - مورخ سه‌شنبه 1389/05/19 شماره انتشار 17620
نويسنده: عظيمي مروي
«اختلال سلوک» يکي از مشکلاتي است که خانواده ها را متاثر مي کند. در صفحه خانواده و سلامت به تناوب درباره اختلالات شايع در دوران کودکي و نوجواني مطالبي ارائه کرده ايم. در اين گزارش به اين اختلال که در پسران بيشتر از دختران شيوع دارد و مشکلات شديدتر آن در دوره جواني جلوه مي کند پرداخته ايم. به اين اميد که با شناسايي علايم، سير اختلال، درمان و شيوه هاي پيش گيري بتوانيم از بروز عوارض جدي آن جلوگيري کنيم.دکتر ايرج وثوق، روان پزشک و مشاور درباره اين اختلال به خراسان چنين مي گويد: اين اختلال تحت عنوان «Conductine disorder» بين ۱ تا ۱۰ درصد در جوامع مختلف شيوع دارد و مشخصه اصلي اين رفتارها پرخاشگري و تجاوز به حقوق ديگران است. معمولا اين اختلال با بسياري از اختلال هاي ديگر مثل بيش فعالي و نقص توجه، افسردگي و اختلالات يادگيري همراه است علاوه بر اين بررسي ها نشان مي دهد عوامل رواني و اجتماعي مثل سطح پايين اجتماعي و اقتصادي، روش هاي تربيتي خشن و تنبيهي، اختلافات خانوادگي، فقدان نظارت مناسب والدين بر کودکان، کمبود حمايت هاي اجتماعي در بروز اختلال سلوک نقش دارد. کارشناسان معتقدند فردي که دچار اختلال سلوک مي باشد حداقل ۳ علامت از علايم زير را داراست: زورگويي و قلدري اولين علامت است. اين رفتار معمولا با تهديد و ارعاب همراه است. مبتلايان به اين اختلال اغلب با ديگران درگيري فيزيکي دارند و گاه از سلاح هايي مثل آجر، سنگ، چاقو و شيشه استفاده مي کنند اين افراد به هنگام استفاده از اين سلاح ها خشن عمل مي کنند و نسبت به عملي که انجام مي دهند احساس پشيماني ندارند. اين خشونت ممکن است در مورد حيوانات نيز اعمال شود و فرد ممکن است به آزاررساندن به حيوانات تمايل داشته باشد. تمايل به دزدي، اخاذي، کيف قاپي، سرقت مسلحانه در مبتلايان به اختلال سلوک شايع است. تجاوز به حريم خصوصي افراد و آتش افروزي به قصد آسيب رساني از ديگر مشخصه هاي اين افراد است، ممکن است دست به تخريب وسايل بزنند و يا به زور وارد منزل يا خودروي افراد شوند. مبتلايان زياد دروغ مي گويند و تمايل به کلاهبرداري دارند. مشکل اصلي و جدي اين افراد نقض مقررات است يعني هيچ قاعده و قانوني را برنمي تابند و به آن تن نمي دهند. با وجود تاکيد خانواده شب به منزل نمي روند يا دير مي روند. اگر اين مسئله پيش از ۱۳ سالگي ديده شود مشخصه اين اختلال است. فرار از مدرسه يا منزل هم يکي ديگر از ويژگي هاي کودکان مبتلا به اختلال سلوک مي باشد، اگر چنين علايمي قبل از ۱۵ سالگي ديده شود، باعث اختلال در عملکرد و اختلال سلوک جدي خواهد شد.دکتر وثوق تاکيد مي کند در بحث علل شايد نتوانيم يک علت واحد را به عنوان علت اصلي اختلال مشخص کنيم اما چند عامل به همراهي هم مي توانند شانس اختلال سلوک در فرد را بالا ببرند. ديده شده پدران معتاد با رفتارهاي ضداجتماعي و قانون شکنانه، نقش موثري در ابتلاي فرزندان خود به اختلال سلوک دارند.از طرفي در خانواده هايي که طلاق رخ داده، پدر معتاد يا وابسته به موادمخدر يا الکل است، خانواده هايي که روش هاي تربيتي خشن و مبتني بر تنبيه دارند، خانواده هاي فقير و حاشيه نشين فرزندان مبتلا به اين اختلال بيشتر مشاهده مي شوند. مشارکت نکردن فرد در فعاليت هاي مثبت و سازنده نيز مي تواند يکي از علايم اين اختلال باشد.هم چنين طبق تحقيقات تغييرات شيميايي خون اين افراد و کمبود «سروتونين» ناقل شيميايي موثر در رفتارهاي تکانه اي در بروز رفتارهاي ضداجتماعي افراد نقش دارد. به همين دليل است که کارشناسان تاکيد مي کنند بچه هاي بيش فعال در صورت درمان نشدن شانس ابتلا به اختلال سلوک بالايي دارند. کساني که در کودکي مورد کودک آزاري قرار گرفته اند نيز در خطر ابتلا به اختلال سلوک هستند.اين روان پزشک با اشاره به مداخلات درماني اين بيماران مي گويد: مداخلات درماني متمرکز بر خود فرد، خانواده و جامعه مي باشد. گاهي مداخلات دارويي است زيرا بايد رفتارهاي خشن اين افراد کنترل شود و از طرفي مشاوره براي تغيير رفتارهاي ضداجتماعي و درمان نقص مهارت و اختلال در شناخت بعضي مسائل ضروري است. خانواده درماني نيز روش ديگري است که براي بهبود عملکرد خانواده به کار مي رود و توصيه اکيد روان پزشکان است، آموزش خانواده، آموزش سبک هاي فرزندپروري، مهارت هاي زندگي، دوري از تنبيه بدني، آشنايي با علايم اختلال بيش فعالي و تلاش براي درمان سريع و به موقع آن، شناسايي ساير اختلالات در کودک از راهکارهايي است که مي توان در حوزه پيش گيري مطرح کرد.