بانک مقالات و تحقیقات آموزشی - فرهنگی

«حوصله ام سر رفته» اين جمله آشنايي براي بسياري از مادران ايراني است. اين روزها شکايت بسياري از والدين اين است که راهي براي سرگرم کردن کودک خود ندارند و مدام فکر مي کنند که براي غني کردن اوقات فراغت کودک خود بايد چه تمهيدي بينديشند. والدين چه کارهايي مي توانند انجام دهند که کودکشان به پيشرفت ذهني و تحصيلي ايده آل برسد و از وقت خود براي تحصيل و لذت بردن از اوقات فراغت نهايت استفاده را ببرد؟ دکتر مهديه وارث وزيريان، کارشناس اداره سلامت روان وزارت بهداشت در اين باره به خراسان مي گويد: خوب است اول به تعريف فراغت و هدف از آن بپردازيم. دستيابي به خشنودي هدف اصلي فراغت است. در واقع احساس رضايت و خشنودي حاصل از انجام کار، متمايز کننده کارهاي مربوط به اوقات فراغت از ديگر فعاليت هاست. گاه طي کارهاي روزانه و فعاليت هاي هميشگي به احساس رضايت خاطر و شادي هم مي رسيم اما هدف ما از انجام آن کارها احساس رضايت و شادي نيست، در حالي که در فراغت هدف اصلي خشنودي و رضايت شخصي است. خوب است بدانيد فراغت ۳ نياز اصلي انسان را برطرف مي کند: برطرف کردن خستگي جسماني و رواني، رها کردن از روزمرگي و تکرار مکررات و القاي تفريح براي تجديد قوا و در نهايت رشد و ارتقا و خودشکوفايي فرد که باعث افزايش کيفيت زندگي مي شود.هم زمان با صنعتي شدن و افزايش زندگي شهرنشيني و خارج شدن خانواده از تمرکز، فردگرايي افزايش يافته و اوقات فراغت هم اکنون به يک فعاليت فردي تبديل شده که شناسايي ريشه هاي آن بحث جداگانه اي مي طلبد.به هر حال کودکان از اعضاي مهم خانواده هستند که تحت حمايت هاي والدين قرار دارند و به دليل تاثيرپذيري از محيط خانواده و اجتماع نسبت به اتفاقات پيرامون خود زودتر متاثر مي شوند. کودکان توانايي کمتري در مديريت زمان و هيجانات دارند و اين والدين هستند که بايد درباره آن ها تصميم بگيرند. شايد بهترين اوقات فراغت کودکان اوقاتي است که به بازي مي گذرد. کودکان مي توانند نقش هاي بزرگسالي خود را بازي کنند و قوانين و قواعد بازي به کودک ياد مي دهد تا بهتر بتواند از توانمندي ها و استعدادهاي خود استفاده کند. البته بازي و فراغت در بسياري از موارد با هم مي آيد و با وجود تفاوت هايي که دارد با يکديگر همپوشاني دارد. در واقع بازي، اساس فراغت کودکان است و علاوه بر افزايش توانايي هاي جسمي و رواني کودک مي تواند هويت او را به خود بشناساند.وقتي حوصله کودکان سر مي رود، نمي توان يک الگوي ثابت فرض و آن را به همه کودکان ارائه کرد. والدين بايد با شناختي که از کودک دارند و با توجه به توانمندي ها و خصوصيات و ويژگي  هايي که دارد، اوقات فراغت کودک خود را غني کنند.والدين بايد هوشيار باشند و اجازه ندهند فعاليت هايي که کودک موظف به انجام آن است، آن قدر تکراري و يک طرفه باشد که جذابيت خود را از دست بدهد. علاوه براين که تکاليف مدرسه و وظايف درسي بايد جذابيت خود را داشته باشد، کودک بايد کارهايي را انجام دهد که از آن لذت مي برد. نکته اين جاست که وقتي مي خواهيم رفتاري را در کودک نهادينه کنيم اول بايد خودمان آن رفتار را عيني کنيم. به اين معنا که والدين وقتي مي توانند کودک خود را علاقه مند به کتاب خواندن کنند که خود کتاب خوان باشند. والدين از سن ۱۲ماهگي فرزندشان مي توانند يک کتاب مصور در اختيار او بگذارند تا با کتاب آشنا شود.مي توان موضوع و عکس هاي کتاب را براي کودک به زبان ساده توضيح و اجازه داد کتاب را ورق بزند و عکس هاي آن را تماشا کند. به تدريج که کودک بزرگ تر مي شود مي توان براي او داستان تعريف کرد. قصه هايي که پدربزرگ و مادربزرگ براي کودک تعريف مي کنند، ذهن او را باز و علاقه مند به شنيدن قصه مي کند. خريد کتاب براي بچه هاي ۴ يا ۵ ساله بسيار مفيد است زيرا در اين سن بچه ها حس مالکيت دارند و از اين که چندين کتاب قصه داشته باشند، لذت مي برند. در اين سن والدين نبايد نگران پاره کردن کتاب يا نگه داري از آن باشند بلکه بايد اجازه دهند کودک با کتاب انس بگيرد. از طرفي نمي توان بحث اوقات فراغت را مطرح کرد بدون اين که به تلويزيون پرداخت. تلويزيون يکي از جذاب ترين سرگرمي هاي کودکان است که علاوه بر فرو نشاندن حس هيجان طلبي، فرصت ديدن تجربه هاي جديد و نو را به او مي دهد. به همين دليل است که با تلويزيون مي توان ساعت ها کودک را سرگرم کرد اما تماشاي تلويزيرن جنبه هاي مثبت و منفي فراواني دارد که ذکر همه آن ها در اين بحث نمي گنجد. در اين بين لزوم نظارت والدين بر ساعت تماشاي تلويزيون و انتخاب برنامه ها و بازي هاي رايانه اي بسيار ضروري است. در پايان چند راه حل ساده که والدين مي توانند با به کار بستن آن کودکان خود را سرگرم کنند به نقل از سايت ريدرزدايجست مي آيد. * اجازه تجربه کردن در آشپزخانه را به کودک بدهيد. آشپزخانه هميشه محيط جذابي براي کودکان است اماخطراتي نيز براي آن ها دارد. پس بهتر است فقط با نظارت بزرگ ترها مشغول کار در آشپزخانه شوند. پختن يک کيک، بيسکويت يا يک دسر ميوه اي مي تواند براي بيشتر کودکان جذاب باشد.بچه ها مي توانند از روي کتاب آشپزي، منوي غذا را بخوانند، مواد لازم را براي کيک وزن کنند، آن ها را با هم مخلوط کنند و درباره ترکيبات کيک اطلاعات خوبي به دست آورند. اصولا کارهايي که همراه با والدين انجام مي شود براي بيشتر کودکان جذاب است. بنابراين اين بار که فرزندتان گفت حوصله اش سر رفته است، مي توانيد ساده ترين کار آشپزخانه يعني تهيه يک سالاد را به او پيشنهاد دهيد. * وسايل از کار افتاده و خراب منزل را در اختيار  آن ها قرار دهيد براي مثال اجزاي يک اتوي خراب يا صفحه کليد رايانه  براي کودکان بسيار جذاب است. آن ها دوست دارند بدانند اتو چگونه کار مي کند و داخل صفحه کليد چه چيزهايي پيدا مي شود. * مجله هاي مصور براي آن ها بخريد. اين مجلات که تمام رنگي و پر از داستان است براي کودکان جذابيت زيادي دارد. قصه هاي آن اغلب متفاوت و گوناگون است و مي تواند ساعتي آن ها را سرگرم کند. * رفتن به پارکي که تا به حال نرفته اند، مرکز خريدي که تازه افتتاح شده است و موزه حيات وحش مي تواند براي کودکان سرگرم کننده و مفيد باشد.