چگونه از وسايل آموزشي بهره ببريم
وسايل كمكآموزشي شامل رسانهها، تصاوير، استفاده از نمايش، بازيهاي آموزشي و ايجاد گروههاي كوچك دانشآموزي براي فعاليتهاي درسي و ذوقي است كه امر يادگيري را بسيار مطلوب و جذاب ميسازد و هدف از كاربرد انواع وسايل كمكآموزشي، تسهيل و تسريع آموزش و يادگيري است. استفاده از مواد و وسايل آموزشي باعث توجه بيشتر فراگيران و در نتيجه كاهش ميزان تاثير موانع ارتباطي از نوع فيزيكي آن ميشود و ارتباط و تفاهم بيشتري بين معلم و شاگرد برقرار ميكند. در حقيقت وسايل كمكآموزشي، بخشي از تكنولوژي آموزشي است كه هدف آن حل مسائل و مشكلات آموزشي، از طريق بررسي و كنترل كليه عوامل موثر در يادگيري و مجموعه اجزاي تشكيلدهنده فرآيند آموزشي است. رسيدن به اين هدف، كار چندان سادهاي نيست زيرا علاوه بر تغييرات و اصلاحات لازم در سيستم سنتي معلممداري بايد صلاحيت و توانايي علمي و عملي معلمان را از طريق آموزشهاي لازم ارتقا داد كه يكي از راهها، شناخت و كاربرد مفاهيم متفاوت تكنولوژي آموزشي توسط معلمان است.
در حقيقت مرحله تكنولوژي سختافزارها (استفاده از دستگاههاي سمعي و بصري) و مرحله تكنولوژي نرمافزارها (برنامهريزي، طراحي و توليد مواد سمعي و بصري مانند فيلم، اسلايد، چارت، پوستر، نقشه و…)، بخشي از تكنولوژي آموزشي است كه نگرش سيستماتيك به كل فرايند تدريس-يادگيري محسوب ميشود و منظور بهكارگيري روش علمي در فرآيند ياددهي-يادگيري، كاربرد مفاهيم و قوانين علمي در عمل و پرورش مهارتهاي رواني-حركتي دانشآموزان است. ابزارها يا كارافزارهاي آموزش را ميتوان به دو دسته بزرگ تقسيم كرد:
1. ابزارها و كارافزارهاي ناملموس
عمدهترين ابزارهايي هستند كه همواره با معلم همراهند و هرگز از شخصيت حرفهاي او جدا نميشوند. اين دسته از وسايل قدرت پيامرساني بسيار قوي دارند و بهراحتي با يادگيرندگان ارتباط برقرار ميكنند و باعث يادگيريهاي عميق و اثرگذار ميشوند.
اين دسته ساختني نيستند و به رفتارهاي معلم مربوط ميشوند و شامل نگاههاي معنيدار با چشم و زبان، حركتهاي معنيدار و ياددهنده و اثرگذار با حركات دست، چشم، ابرو و… هستند.
2. ابزارها و كارافزارهاي ملموس
اين ابزار شامل كتابها، جملهها، روزنامهها، تصويرها، نمودارها، چارتها، پوسترها، نقشهها، نقاشيها، كارتها، اسلايدها، فيلمها، مدلها، ماكتها، مولاژها، پروژكتور و اورهد، اوپك، ضبط صوت، دوربين عكاسي، كامپيوتر، ويدئو، DVD و VCD، تلسكوپ و تلويزيون ميباشند. در نتيجه استفاده از وسايل كمكآموزشي، حالت مجسم در ذهن دانشآموزان بهوجود ميآيد و درك آنها نسبت به درس افزايش مييابد، در نتيجه بهرهوري در سيستم آموزشي وسايل كمكآموزشي هم بالا ميرود و بازدهي از نظر قبول و سطح معلومات هم تابع آن ميشود و رفته رفته شاهد دانشآموزان خلاقتر و نوآور خواهيم بود.
پيشنهادها
- وجود نظام ارزشيابي صحيح از كار معلماني كه به تأثير استفاده از انواع وسايل كمكآموزشي در ميزان يادگيري و بازدهي تدريس با استفاده از وسايل كمك آموزشي معتقدند در مقايسه با معلماني كه از وسايل كمكآموزشي استفاده نميكنند.
- صرفا داشتن ابزار و مواد براي افزايش كارآيي مدارس كافي نيست بلكه معلمين بايد ابزار و مواد را به عنوان جزئي از برنامه كار بپذيرند و براي موفق بودن در امر تدريس بايد بين كليه عناصري كه به نحوي در آموزش موثرند، هماهنگي صورت گيرد.
- بازآموزي معلمين، توليد مواد و وسايل جديد آموزشي، اختصاص فضاي آموزشي براي بهكارگيري وسايل كمكآموزشي و سمعي و بصري، بالا بردن امكانات كتابخانهها و تهيه انواع نرمافزارهاي آموزشي مورد نياز مدارس.
- برگزاري همايشها و جشنوارههاي استاني و كشوري جهت آشنايي و ترغيب بيشتر معلمان به استفاده از انواع وسايل كمكآموزشي مانند جشنواره فيلمهاي آموزشي رشد كه سالانه برگزار ميشود.
- تهيه نرمافزارهاي ويژه نحوه بهكارگيري و استفاده از انواع مواد و وسايل كمكآموزشي از دوره ابتدايي تا پايان دوره متوسطه توسط وزارت آموزش و پرورش و توزيع آن همزمان با توزيع كتابهاي درسي در شهريورماه براي استفاده دانشآموز و معلم.
- اختصاص روزانه حداقل دو ساعت برنامه آموزشي در يكي از شبكههاي تلويزيوني جهت جبران كمبود امكانات آموزشي در سطح كشور در كليه مقاطع تحصيلي.
- وسايل و مواد بايد مناسب سن، درجه هوش و تجربههاي قبلي دانشآموزان باشند و باعث تقويت قواي فكري شاگردان شوند و روابط انساني و فعاليتهاي فيمابين شاگردان را تقويت كنند.
- ميتوان در پايان هر مبحث درسي، نمونههايي از ابزار، مواد و فنون ساده را ذكر كرد و قوانين علمي بهكار رفته در آنها را مورد بررسي قرار داد. مانند استفاده از قوانين نور در ساخت بسياري از ابزارهاي صنعتي، علمي و فني.
- اهتمام جدي مراكز تربيت معلم و ضمن خدمت فرهنگيان به آموزش تكنولوژي آموزشي مرتبط با رشته تحصيلي دانشجويان و سعي در بيان اهميت بهكارگيري اين وسايل در افزايش كارآيي معلمان و يادگيري دانشآموزان، دو عامل در كاهش افت تحصيلي است.
- با توجه به اينكه 75 درصد يادگيري عميق با كار عملي توسط خود شخص به دست ميآيد، بايد به دانشآموزان از دوره ابتدايي آموزش داد كه در استفاده از تكنولوژي آموزشي در كلاس فعالانه شركت كنند.
- كمبود وسايل و امكانات كمكآموزشي در مدرسه و آشنا نبودن بعضي از معلمان با نحوه كار بعضي از آنها باعث شده كه معلمان نتوانند از آن وسايل استفاده كنند كه اين امر باعث كاهش كارآيي تدريس آنها در كلاس ميشود. ميتوان با تهيه وسايل و رفع كمبودها، جهت آشنايي بيشتر معلم با نحوه كاربرد اين وسايل، نواقص را برطرف كرد.
- ايجاد يا خلق موقعيتهاي آموزشي توسط معلم شامل:
ايفاي نقش: نمايش، صحنهسازي، كتابخواني، دكلمه، شعرخواني در كلاس
بازديد: از اماكن عمومي، باستاني، تاريخي، صنعتي، پژوهشي
دعوت از اشخاص: متخصصان، مسؤولان، صاحبنظران، والدين و... به مدرسه
- آزمايش در كلاس درس، خانه و در آزمايشگاه، مصاحبه و پرسش و پاسخ در كلاس و مدرسه.
- استفاده از شبيهسازي و انيميشن كه كمك شاياني را به حافظه تصويري ارائه ميدهد.
- ترغيب و تشخيص معلمان و دانشآموزان به مشاركت فعال در سال و استفاده از نرمافزارهاي الكترونيكي متناسب با درس و رشته تحصيلي.
- فيلم آموزشي كه باعث ايجاد حس كنجكاوي و تفكر خلاق شده و پيوند بين آموزش از يك سو و حقايق و واقعيات را از سوي ديگر به دنبال دارد.
- بهرهگيري از تجارب ارزنده و برنامههاي موفق كشورهاي مختلف در بهكارگيري وسايل كمكآموزي در كليه سطوح تحصيلي.
- تهيه كتابهاي راهنما براي معلمان در رشته تخصصي جهت استفاده مطلوب و عملي از وسايل كمكآموزشي.
- نظارت بيشتر و دقيقتر از سوي مديران نسبت به كار معلماني كه در تدريس مطالب خود نياز بيشتري به كاربرد وسايل كمكآموزشي دارند.
- اختصاص بودجه كافي به مدارس جهت تهيه و خريد وسايل كمكآموزشي.
- راهاندازي سايتهاي اينترنتي در مدارس، تشكيل وبسايت و پايگاههاي اطلاعاتي.
نتيجهگيري:
از بررسيهاي به عمل آمده، چنين نتيجهگيري ميشود كه وسايل كمكآموزشي اگر به نحو صحيح در جريان تدريس توسط معلمان بهكار گرفته شوند، نتايجي از جمله اثر آموزش و يادگيري را دائميتر و پايدارتر كرده و در اثر ايجاد تجربههاي علمي و حقيقي، دانشآموزان به فعاليتهاي مثبت بيشتر ترغيب ميشوند لذا تجاربي كه از راه تئوري قابل فهم و دستيابي نيستند، با وسايل كمكآموزشي بهتر درك ميشوند و همين امر باعث تنوع در يادگيري و آموزش پايدار ميشود. همچنين موجب تسهيل فرآيند ياددهي-يادگيري ميشوند، يادگيري را براي دانشآموز جذابتر كرده و انگيزه او را بالا ميبرند.
*****
من یک معلم هستم.در سال 88 بازنشسته شده ام.دوست دارم تجربه خودرا در مورد مسایل آموزشی به دیگران منتقل و از تجربه دیگران استفاده کنم.امیدوارم شما بازدید کننده محترم من را از راهنماییهای خود محروم ننمایید.قابل ذکر است کلیه مطالب و مقالات ارایه شده در این وبلاگ الزاما مورد تایید نمی باشدو مسوولیت آن به عهده نویسندگان آنها می باشد.استفاده ازمطالب اختصاصی وبلاگ با ذکرمنبع بلامانع است.مطالبی که در صفحه نخست مشاهده می کنید مطالبی است که روزانه به وبلاگ اضافه می گردد برای دیدن مطالب مورد نظر به